Soňky ýyllarda magdan pudagynda galyndy galyndylaryň toplumlaýyn ulanylyşy gyzgyn söz bolup durýar we altyn galyndy galyndylarynyň toplumlaýyn ulanylyşy boýunça ylmy-barlag işleri hem geçirildi. Meniň ýurdumda altyn känleriniň galyndy galyndylarynyň önümçiliginiň 1,5 milliard tonnadan gowrak bolandygy, ýöne toplumlaýyn ulanylyş derejesi 20% -den azdygy düşnüklidir. Häzirki wagtda altyn känleriniň galyndy galyndylaryny galyndysyz we zyýansyz ýok etmegiň iň amatly usuly iki usuly öz içine alýar: ýerasty doldurmak we serişdeleri ulanmak. Altyn känleriniň däp bolan doldurmak prosesi iri däneli galyndy galyndylary guýulara doldurmakdyr, inçe däneli galyndylar bolsa galyndy howuzunda üýşürilýär. Altyn magdanynyň mukdary adatça az bolany üçin, altyn serişdelerini iň ýokary derejä çykarmak üçin adatça üýşürmek işlerini geçirmek zerurdyr. Şonuň üçin inçe däneli galyndylar köp saklaýar, iri däneli galyndylar bolsa az we diňe iri däneli galyndylar ýerastyna doldurylýar. Gaty galyndylary düýpli azaltmak we galyndy howuzlarynyň saklamak ukybyny azaltmak mümkin däl. Galyndy howdanlaryny saklamak üçin henizem köp ýer gerek bolýar we daşky gurşawa zyýan ýetirýär. Altyn galyndylarynyň ýok edilmegi altyn känleriniň durnukly ykdysady ösüşini çäklendirýän esasy faktora öwrüldi.
2022-nji ýylyň 10-njy fewralynda Senagat we Maglumat Tehnologiýalary ministrligi, Milli Ösüş we Özgertmeler Komissiýasy, Ylym we Tehnologiýa ministrligi, Maliýe ministrligi, Tebigy Baýlyklar ministrligi, Ekologiýa we Daşky Gurşaw ministrligi, Söwda ministrligi we Döwlet Salgyt gullugy bilelikde “Senagat serişdelerini öňe sürmegi çaltlandyrmak üçin çap etmek we ýaýratmak hakynda” karar çykardylar. “Toplumlaýyn ulanmak üçin durmuşa geçirmek meýilnamasy baradaky bildirişde” 2025-nji ýyla çenli meniň ýurdumda demir we polat, reňkli metallar we himiýa senagaty ýaly esasy pudaklarda senagat gaty galyndylarynyň emele gelmeginiň intensiwliginiň azalmagy, köp mukdarda senagat gaty galyndylarynyň toplumlaýyn ulanylyş derejesiniň ep-esli gowulanmagy, gaýtadan dikeldilýän serişdeler senagatynyň sagdyn ösmegini dowam etdirmegi we senagat çeşmeleriniň toplumlaýyn ulanylmagy talap edilýär. Netijelilik ep-esli ýokarlandy we köp mukdarda senagat gaty galyndylarynyň toplumlaýyn ulanylyş derejesi 57% -e ýeter. Şonuň üçin altyn galyndylarynyň çeşmelerini ulanmak örän möhümdir.
“Huate” kompaniýasynyň Magnetoelektrik we intellektual mineral gaýtadan işlemegiň hytaý-german esasy laboratoriýasy Ýantaý sebitindäki altyn galyndylarynda köp sanly baýlaşdyrmak synaglaryny geçirýär. Altyn galyndylarynyň esasy mineral bölekleri kwarts, feldispat we kalsit ýaly gang minerallary, şeýle hem az mukdarda mehaniki demir, magnit demir, demir oksidi, titan oksidi, demir silikaty, demir sulfidi we beýleki garyndylardyr. Altyn galyndylarynyň bölejikleriniň ölçeg diapazony, adatça, 200 mesh 50-70%, bölejikleriniň ölçegi deňeşdirme boýunça birmeňzeş we az mukdarda ownuk palçygy öz içine alýar. Esasy garyndy Fe2O3 mukdary 1-3%, TiO2 mukdary 0,1-0,3%, CaO mukdary 0,12-1,0% we altyn galyndylarynyň aklygy 5-20%. Dürli konsentratorlar tarapyndan öndürilen galyndylaryň düzüminde belli bir tapawutlar bar. Käbir galyndylaryň düzüminde SiO2 mukdary ýokary ýa-da spodumen, seritsit we ş.m. bar. Olaryň köpüsi gaýtadan ulanmak gymmaty ýokary bolan feldispat-kwars görnüşli pegmatit görnüşine degişlidir.
“Huate” kompaniýasy “magnit bölmek-grawitasiýa bölmek” utgaşdyrylan baýlaşdyrmak prosesini oýlap tapdy we 2020-nji ýylyň sentýabr aýynda oýlap tapyş patent ygtyýarlygyny aldy. Patent mazmuny “altyn, demir we feldispat saklaýan altyn galyndylarynyň toplumlaýyn ulanylyş usuly” barada. Häzirki wagtda Şandunyň Ýantaý şäherinde ondan gowrak iri möçberli senagat ulanylyşlary amala aşyryldy, olaryň iň ulusy günde 8000 tonna altyn galyndylaryny gaýtadan işläp bilýär. Bu prosesde titreýän ekran, spiral turba, silkýän stol, baraban magnit bölüji, çygly güýçli magnit plastinka magnit bölüji, dik halkaly ýokary gradientli magnit bölüji we elektromagnit şlam magnit bölüji ýaly ösen baýlaşdyrmak enjamlary utgaşdyrylyp ulanylýar. Galyndylardan ýokary hilli feldispat konsentraty alynýan mahaly, altyn galyndylarynyň toplumlaýyn ulanylyşyny amala aşyrmak we ähli taraplaýyn nol zyňyndyny gazanmak üçin magnetit, altyn saklaýan minerallar, sement çig mallary we kerpiç öndürýän çig mallar ýaly gymmatly önümler hem gaýtadan işlenilýär.
Altyn galyndylary taslamasynda dik halkaly ýokary gradientli magnit bölüji we elektromagnit şlamly ýokary gradientli magnit bölüji ulanylýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 11-nji marty