Dala şpaty ýer gatlagynda iň möhüm dag jynslaryny emele getirýän minerallaryň biridir. Kaliý ýa-da natriýe baý dala şpaty keramikada, emalda, aýnada, abraziwlerde we beýleki senagat pudaklarynda giňden ulanylýar. Kaliý dala şpaty, ýokary kaliý mukdary we suwda eremeýän kaliý serişdesi bolandygy sebäpli, geljekde kaliý dökünini öndürmek üçin ulanylyp bilner, bu bolsa ony möhüm strategik mineral serişdesine öwürýär. Rubidiý we seziý ýaly seýrek elementleri öz içine alýan dala şpaty bu elementleri çykarmak üçin mineral çeşmesi bolup hyzmat edip biler. Owadan reňkli dala şpaty bezeg daşy we ýarym gymmat bahaly daşlar hökmünde ulanylyp bilner.
Dala şpaty aýna senagaty üçin çig mal bolmakdan başga-da (umumy sarp edilişiň takmynan 50-60% -ni düzýär), keramika senagatynda hem ulanylýar (30%), galan bölegi himiki maddalarda, abraziwlerde, aýna süýüminde, kebşirleme elektrodlarynda we beýleki senagat pudaklarynda ulanylýar.
Aýna Flux
Dala şpaty aýna garyndylarynyň esasy bölekleriniň biridir. Al₂O₃-nyň ýokary we demiriň az mukdary bilen dala şpaty pes temperaturada ereýär we giň ereme diapazonyna eýedir. Ol esasan aýna garyndylarynda alýumin oksidiniň mukdaryny artdyrmak, ereme temperaturasyny peseltmek we şeliniň mukdaryny ýokarlandyrmak üçin ulanylýar, şeýlelik bilen ulanylýan şeliniň mukdaryny azaldýar. Mundan başga-da, dala şpaty aýnada haýal ereýär we önüme zyýan ýetirip biljek kristallaryň emele gelmeginiň öňüni alýar. Dala şpaty aýnanyň ýapyşganlygyny hem kadalaşdyrmaga kömek edýär. Umuman, kaliý ýa-da natriý dala şpaty dürli aýna garyndylarynda ulanylýar.
Keramik göwde maddalary
Ot bişirilmezden öň, feldşpat suwuklandyryjy çig mal hökmünde hereket edýär, bedeniň guradyş kiçelmegini we deformasiýasyny azaldýar, guradyş işini gowulandyrýar we guradyş wagtyny gysgaldýar. Ot bişirilende, feldşpat ot bişiriliş temperaturasyny peseltmek üçin akym hökmünde hereket edýär, kwarsyň we kaoliniň eremegine ýardam edýär we suwuk fazada mullitiň emele gelmegine ýardam edýär. Ereme wagtynda emele gelen feldşpat aýnasy bedendäki mullit kristal dänejiklerini doldurýar, ony has dykyz edýär we gözenekliligini azaldýar, şonuň bilen onuň mehaniki berkligini we dielektrik häsiýetlerini ýokarlandyrýar. Mundan başga-da, feldşpat aýnasynyň emele gelmegi bedeniň şeffaflygyny ýokarlandyrýar. Keramiki bedenlere goşulýan feldşpatyň mukdary çig mallara we önüm talaplaryna görä üýtgeýär.
Keramik glazur
Keramiki glazur esasan feldispatdan, kwarsdan we toýundan ybarat bolup, feldispatyň mukdary 10-35% aralygynda bolýar. Keramika senagatynda (göwre we glazur) esasan kaliý feldispaty ulanylýar.
Fiziki we himiki häsiýetler
Dala şpaty ýer ýüzünde giňden ýaýran mineral bolup, kaliý feldispaty diýlip atlandyrylýan ýokary kaliý mukdaryna eýedir we himiki taýdan KAlSi₃O₈ hökmünde görkezilýär. Ortoklaz, mikroklin we sanidin hemmesi kaliý feldispat minerallarydyr. Bu feldispatlaryň himiki durnuklylygy gowy we adatça kislota parçalanmasyna çydamlydyr. Olaryň gatylygy 5,5-6,5, öz agramy 2,55-2,75 t/m³ we ereme temperaturasy 1185-1490°C. Umumy baglanyşykly minerallara kwarts, muskovit, biotit, beril, granat we az mukdarda magnetit, kolumbit we tantalit girýär.
Dala şpatlarynyň klassifikasiýasy
Dala şpaty ýataklary, esasan, gelip çykyşyna görä iki görnüşe bölünýär:
1. **Gneýs ýa-da Migmatitik Gneýs**: Käbir damarlar granitde ýa-da esasy dag jynslarynda ýa-da olaryň aragatnaşyk zolaklarynda ýüze çykýar. Magdan, esasan, pegmatitleriň ýa-da tapawutlanan feldşpat pegmatitleriniň feldşpat blok zolagynda jemlenendir.
2. **Magmatik dag jynslarynyň görnüşindäki feldşpat çökündileri**: Bu çökündiler kislotaly, orta we şel magmatik dag jynslarynda ýüze çykýar. Şel dag jynslarynda tapylanlar iň möhümleridir, mysal üçin nefelin sieniti, ondan soň granit, albit graniti, ortoklaz graniti we kwars ortoklaz graniti çökündileri gelýär.
Dala şpatynyň minerallaşma prosesine esaslanyp, dala şpatynyň känleri magmatiki dag jynslaryna, pegmatitlere, aşynýan granitlere we çökündi dag jynslaryna bölünýär, olaryň esasylary pegmatit we magmatiki dag jynslarydyr.
Aýyrmak usullary
- **El bilen tertiplemek**: Beýleki gangue minerallaryndan görnüşiniň we reňkiniň aýdyň tapawutlaryna esaslanyp, el bilen tertiplemek ulanylýar.
- **Magnit Bölünmesi**: Ezilenden we üwelenden soň, gowşak magnitli demir, titan we beýleki garyndy minerallary arassalamak üçin aýyrmak üçin plastinka magnit bölüjiler, LHGC dik halkaly ýokary gradientli magnit bölüjiler we HTDZ elektromagnit şlam magnit bölüjiler ýaly magnit bölüji enjamlar ulanylýar.
- **Flotasiýa**: Esasan hem kislotaly şertlerde HF kislotasyny ulanýar, amin kationlary bolsa feldispaty kwarsdan bölmek üçin kollektor hökmünde ulanylýar.
Huate magnit bölüjileri we olaryň dala şpatyny we beýleki minerallary arassalamakda we bölmekde nähili kömek edip biljekdigi barada has giňişleýin maglumat almak üçin web sahypamyza giriň. Huate magnit bölüjisi senagat zerurlyklaryňyza laýyk gelýän ösen magnit bölüji çözgütlerini hödürleýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 28-nji iýuny